Jak korzystać z technologii w nowym roku szkolnym?

Nowy rok szkolny już za chwilę. Sama po sobie widzę, że uruchomił się we mnie tryb ogarniania – wyprawka szkolna, zajęcia dodatkowe, miejsce do odrabiania lekcji. I jeszcze trzeba zorganizować zasady używania technologii. Poniższy wpis to taki poradnik z perspektywy rodzica „siedzącego w technologii”.

Czy moje dziecko potrzebuje tabletu, telefonu? Jak, gdzie i jak długo może z nich korzystać? Które aplikacje zainstalować? Czy pozwalać na Youtube i w jakim wymiarze? Zezwolić na AI?
A wogóle czy ta cała technologia pomaga w nauce, czy tylko rozprasza?

I choć niektórzy z Was już wiedzą, że jestem fanką technologii, to uczciwa odpowiedź na powyższe pytania jak zwykle brzmi: TO ZALEŻY. 😄 I powiem szczerze, że chyba najważniejsze jest właśnie to, żebyśmy nie próbowali stworzyć jednej uniwersalnej zasady dla wszystkich dzieci. Bo przecież inaczej korzysta z technologii siedmiolatek, inaczej dziesięciolatek, a jeszcze inaczej nastolatek. Ba, innych narzędzi potrzebuje dziecko, które uwielbia rysować, innych mały programista, innych fan historii, a jeszcze innych ktoś, kto najlepiej uczy się przez ruch i eksperyment.

Dlatego zamiast pytać ogólnie: „Na ile technologii pozwolić dziecku w nowym roku szkolnym?”, moim zdaniem właściwsze będzie pytanie: „Do czego technologia może być przydatna właśnie mojemu dziecku?„

Technologia to narzędzie!

Będę powtarzać moją ulubioną metaforę do znudzenia – technologia to narzędzie, tak jak nóż. Przy pomocy noża możemy ugotować pyszną potrawę, jak i wyrządzić komuś krzywdę. Małe dziecko pomagając w kuchni dostaje zabawkowy nóż, albo taki specjalny nieostry, a starsze dziecko w którymś momencie uczy się już na pełnoprawnym utensylium.

Tablet, komputer czy telefon nie są z definicji ani dobre, ani złe. Liczy się to, do czego ich używamy. Jeśli dziecko przez 20 minut ogląda animację pokazującą, jak działa Układ Słoneczny, a dzięki temu wreszcie rozumie ruch planet, to technologia właśnie pomogła mu się nauczyć. Jeżeli tworzy prezentację, nagrywa film o lekturze albo projektuje własną grę matematyczną, to używa narzędzi do nauki.

Ale jeżeli podczas odrabiania jednego zadania zdąży obejrzeć 14 shortów, odpowiedzieć na trzy wiadomości i sprawdzić pięć powiadomień… to narzędzie trochę przestało pełnić swoją funkcję. 😉 Choć inicjowanie zachowań społecznych przy pomocy telefonu (np. umówienie się na piłkę) to też absolutnie nic złego!

Sami widzicie – wszystko z głową.

WSKAZÓWKA #1: NAJPIERW CEL. POTEM NARZĘDZIE.

Jeśli zadanie brzmi „Muszę nauczyć się stolic Europy”, to zastanówmy się, co może mi w tym pomóc. Może atlas, może fiszki, a może akurat w przypadku tego konkretnego dziecka właśnie mapa online? Czyli nie zakładamy, że dajemy dziecku tablet do nauki, tylko najpierw sprawdzamy, jakich pomocy naukowych faktycznie dziecko potrzebuje.

WSKAZÓWKA #2: WIEK MA ZNACZENIE

Nie da się sensownie mówić o technologii w edukacji dzieci, wrzucając wszystkich do jednego worka. Przedszkolaki jak najmniej, klasy 1-3 jako krótki dodatek od czasu do czasu, w 4-6 możemy wplatać technologię jako pomoc naukową, albo narzędzie wspierające organizację (np. kalendarz online), 7-8 już swobodniej, bo i wiek dziecka zobowiązuje nas do oddawania mu większej kontroli nad własnym życiem, ale nadal z uważnością i pokazując na własnym przykładzie mądre używanie technologii (my też nie scrollujemy tiktoków przy kolacji 🙏).

WSKAZÓWKA #3: Zainteresowania są świetnym kompasem

Załóżmy, że dziecko kocha Minecrafta. Możemy toczyć batalię o to, żeby przestało grać i pouczyło się matmy, albo możemy wykorzystać grę do nauki, np. przy pomocy minecraftowych bloków zobrazować pojęcie objętości pola figury, wprowadzić pojęcie współrzędnych, itp.

W tej sytuacji odwracamy pytanie o to jaka aplikacja będzie najlepsza do nauki xyz i wykorzystujemy to, co nasze dziecko lubi robić najbardziej, żeby przy okazji przemycić wiedzę w zabawie.

WSKAZÓWKA #4: Nie musimy bać się AI

TW idealnym świecie pojęcie AI wprowadzamy, kiedy dziecko jest starsze. W praktyce gwarantuję Wam, że część drugoklasistów na bank już o nim wie (zwłaszcza jeśli mają starsze rodzeństwo). Ale, jak pisałam niedawno w swoim newsletterze – nawet twórcy AI widzą problem w tym, żeby Sztuczna Inteligencja nie była używana do „napisz za mnie wypracowanie”. Za to świetnie sprawdza się na zasadzie tłumacza skomplikowanych pojęć na prosty język, zadawania pytań pomocniczych przy skomplikowanym zadaniu, rozbijaniu na małe kroku dużych projektów, czyli wszystkiego tego, czego Nauczyciel mógł nie zdążyć zrobić na lekcji, albo nie miał możliwości przekazać w bardziej indywidualny sposób dopasowany do Ucznia. Ja wiem, marzymy o tym, żeby wszystko było ogarnięte idealnie w szkole, ale tak po prostu nie jest.

Zatem w skrócie: technologia może pomóc myśleć, ale nie powinna całkowicie przejmować myślenia za ucznia.

WSKAZÓWKA #5: Nie wszystko trzeba robić cyfrowo

To też ważne. Słowo klucz to znany nam już „balans”. A w praktyce wygląda to tak: gdy mamy możliwość przeczytania papierowej książki, to wybieramy papierową, jeśli mamy możliwość pokazania dziecku jakiegoś eksperymentu na żywo, to wybieramy eksperyment na żywo. Czasem lepiej zagra połączenie z technologią… Sprawdzajmy, co działa.

Moim zdaniem najciekawsze rzeczy zaczynają się często wtedy, kiedy połączymy świat online i offline.

• Przeczytaj rozdział → obejrzyj animację → zbuduj model.
• Zrób doświadczenie → nagraj je → przygotuj prezentację.
• Przeczytaj lekturę → narysuj bohatera → przygotuj quiz o nim.

Nauka nie musi odbywać się w jednym formacie, a wprowadzanie różnorodnych narzędzi może zwiększać poziom ekscytacji z faktu zdobywania wiedzy.

WSKAZÓWKA #6: Pamiętajmy o rozpraszaczach

Ten sam telefon, na którym mamy np. fiszki, ma też komunikator, YouTuba, czy gry. Dlatego na czas nauki można:

• wyłączyć powiadomienia,
• zostawić otwartą tylko potrzebną aplikację,
• ustawić tryb skupienia.

No dobra, a jak ma się do tego czas ekranowy?

Moim zdaniem pojęcie „czasu ekranowego” jest często interpretowane trochę w oderwaniu od rzeczywistości. Nie chodzi o to, żebyśmy stali z minutnikiem nad dzieckiem i zastanawiali się, czy ten moment, w którym zapatrzyło się na cyfrowy billboard na spacerze też trzeba wliczyć do całej puli. Więc zakładając, że nie będziemy podchodzić do tematu w sposób absurdalny – czas ekranowy ustalamy indywidualnie. Haha, już widzę Wasze rozczarowanie, jeśli liczyliście na rozpiskę z przedziałami czasowymi dla danego wieku. Ale przecież godzina spędzona na scrollowaniu i ta sama godzina z wykorzystaniem tabletu do faktycznej nauki, nie mogą mieć tej samej wartości. Czyli korzystamy ile potrzebujemy, ale mądrze (godzinka z grą też może być mądrym wyborem jeśli dziecko miało dzień wypełniony innymi obowiązkami).

Balans powinien pasować do Waszej rodziny!

Nie istnieje jeden idealny model korzystania z technologii. W jednej rodzinie dziecko będzie codziennie korzystać z tabletu podczas nauki. W innej tylko kilka razy w tygodniu. Jedno dziecko potrzebuje bardzo konkretnych zasad. Drugie dobrze reguluje się samo. Jedno po grze spokojnie odkłada urządzenie. Drugiemu przejście do kolejnej aktywności zajmuje pół godziny i kilka konfliktów. Dlatego zasady powinny wynikać nie tylko z poradników, ale przede wszystkim z Waszych obserwacji.

Kilka przykładów wspierającego użycia technologii

• Matematyka – GeoGebra, quizy, gry matematyczne, film pokazujący trudne zagadnienie.
• Języki – fiszki, nagrania wymowy, audiobooki, aplikacje językowe.
• Historia – interaktywne mapy, wirtualne muzea, filmy dokumentalne.
• Geografia – Google Earth, mapy, planowanie tras.
• Polski – audiobook + książka, tworzenie mapy bohaterów, prezentacja o lekturze.
• Przyroda / biologia – animacje procesów, zdjęcia mikroskopowe, aplikacje do rozpoznawania roślin.
• Informatyka – Scratch, tworzenie prostych gier, grafika, animacja.
• Organizacja – kalendarz, timer, lista zadań, przypomnienia.

Do usłyszenia wkrótce!

MOŻE ZAINTERESUJE CIĘ RÓWNIEŻ: